4. Nhiệm vụ không cao siêu

Hình thành âm thanh và mở rộng trí nhớ là hai nhiệm vụ mà bất kỳ trẻ em dưới 6 tuổi nào cũng có thể thực hiện được. Chúng ta từng làm được khi còn nhỏ, nên mỗi người trong chúng ta thực ra đều có đủ kinh nghiệm – chỉ là ký ức của chúng ta có thể đã mờ nhạt theo thời gian mà thôi.

Khi trẻ em khoảng 6 tuổi, chúng đã có thể phát âm rõ ràng. Đồng thời, trí nhớ của chúng rất đáng kinh ngạc, nhiều bài thơ chúng thực sự không hiểu ý nghĩa, thậm chí không biết một số âm tiết gộp lại có nghĩa gì, nhưng chúng vẫn có thể ghi nhớ hoàn toàn – làm thế nào để làm được điều đó? Cũng đơn giản thôi, lặp lại đủ số lần, không có gì khác.

Không chỉ có chúng, chúng ta cũng từng như vậy khi còn nhỏ.

Vì quan sát thấy nhiều trẻ em học ngôn ngữ dường như không gặp khó khăn, và thực tế là đã quên đi sự vụng về và khó khăn của mình khi còn nhỏ, một số học giả đã đề xuất khái niệm thời kỳ quan trọng để học ngôn ngữ – tuyên bố rằng sau một độ tuổi nhất định, con người sẽ hoàn toàn mất khả năng học ngôn ngữ mới. Họ thậm chí còn mang đến một chú mèo con, bịt mắt trái của nó một thời gian cho đến khi nó bị mù, sau đó dùng mắt mèo không thể sử dụng được nữa để chứng minh lý thuyết về thời kỳ quan trọng để học ngôn ngữ.

Trong nhiều năm tiếp theo, lý thuyết này được lan truyền rộng rãi, kích thích một thế hệ phụ huynh vốn đã cực kỳ lo lắng, dẫn đến sự xuất hiện của nhiều phương pháp giáo dục sớm hoàn toàn không hiệu quả. Thậm chí, có người còn đẩy thời gian học sớm lên trước, giáo dục sớm là không đủ, còn cần giáo dục từ trong bụng mẹ...

May mắn thay, hiện nay các học giả đã chứng minh từ nhiều góc độ rằng khái niệm thời kỳ quan trọng để học ngôn ngữ là hoàn toàn vô căn cứ. Thực tế, khi trẻ học ngôn ngữ không hề dễ dàng, chúng bắt đầu nói bập bẹ khoảng 18 tháng tuổi, và phải mất khoảng 30 đến 36 tháng để có thể phát âm rõ ràng hoàn toàn.

Điều quan trọng là, trong quá trình vật lộn, chúng không thực sự đạt được cái gọi là khả năng ngôn ngữ như mọi người thường hiểu lầm, chúng chỉ là nghe gì nói nấy, chúng cũng cố gắng suy nghĩ, nhưng do đầu óc đơn giản, nên thực tế không gặp khó khăn lớn trong việc biểu đạt ngôn ngữ. Tất nhiên, chúng cũng không có cơ hội bị cái gọi là văn chương hoặc khả năng hùng biện cản trở như người lớn.

So với người lớn, chúng cũng có một số lợi thế nhất định. Trong não chúng không có mạng lưới cũ cạnh tranh với mạng lưới mới; chúng cho rằng mọi thứ đều cần học hỏi; chúng được bảo vệ bởi cha mẹ, và không biết về những nguy hiểm của thế giới, do đó, não chúng chưa thiết lập ngưỡng an toàn; chúng không quan tâm và thậm chí không biết đến sự chú ý của người khác; chúng vẫn vui vẻ dù làm chưa tốt; chúng tập trung toàn bộ sự chú ý vào hành động đang bắt chước; chúng không bao giờ chán nản với việc lặp lại, và thậm chí còn vui vẻ thay đổi các phương thức khác nhau...

Thực ra, với sự gia tăng tuổi tác, khả năng học tập của người lớn lẽ ra phải ngày càng mạnh mẽ hơn. Người lớn lý thuyết mà nói, nên học bất cứ điều gì nhanh hơn trẻ em. Người lớn tương đối có khả năng hiểu biết mạnh hơn, có khả năng tự kiểm soát mạnh hơn, có thể học và thậm chí nghiên cứu phương pháp luận, có thể sử dụng nhiều công cụ hỗ trợ hơn...

So với trẻ em, tại sao cuối cùng phần lớn người lớn lại có khả năng thất bại hơn? Lời giải thích hợp lý nhất có lẽ là:

Hầu hết người lớn, dù tuổi tác tăng lên, nhưng về khả năng tự học, chưa bao giờ tiến bộ, thậm chí, luôn thoái hóa...

Một trong những hiệu quả quan trọng mà nhiệm vụ huấn luyện của chúng ta cần đạt được, nếu thực sự nói ra, nghe có vẻ hơi buồn cười:

Tìm lại khả năng của chúng ta trước tuổi đi học...

Trước đây, mỗi người đều thực sự là thiên tài, nhưng cuối cùng hầu hết đều bị giáo dục trở thành ngu ngốc – hãy tin tôi, người ngu đều do được dạy mà ra.